‘Data is hier echt van belang, om te weten hoe het met bewoners gaat’

Daniëlle* is begeleider op een woongroep bij zorginstelling Ipse de Bruggen. Dagelijks schrijft ze op hoe de dag is gegaan. Die gegevens, ook wel data genoemd, gebruiken haar collega’s en andere zorgverleners, zoals medisch specialisten en fysiotherapeuten. Enthousiast legt ze uit waarom het werken met data in de gehandicaptenzorg zo belangrijk is.

Wat is Ipse de Bruggen voor een organisatie?
Het is een instelling die zorg biedt aan mensen met een geestelijke en/of lichamelijke beperking. Mensen kunnen er terecht voor behandeling en dagbesteding en ook hebben we in Zuid-Holland verschillende woongroepen. We begeleiden zowel mensen die een eigen woonplek hebben, als mensen die in woongroepen van Ipse De Bruggen verblijven. Er is hier veel vakkennis aanwezig. Iedereen met een vraag over een handicap of beperking kunnen wij advies geven.

En wat doe jij als zorgbegeleider?
Ik ben een begeleider ‘D’. Dat houdt in dat ik begeleider ben voor een aantal bewoners op mijn groep. Ik regel alles voor hen. Deze bewoners hebben zowel een lichamelijke als verstandelijke beperking. Ze kunnen niet praten, soms ook niet lopen en soms niet zelf eten en drinken. Ik ben verantwoordelijk voor de lichamelijke verzorging, maar ook voor andere dingen, zoals kleding kopen. Daarnaast help ik voor deze woongroep ook met bijvoorbeeld het zorgrooster maken, bestellingen doen en de financiën bijhouden.

Wat betekent data voor jou in je werk?
Wij werken met een rapportagesysteem waarin we alles vastleggen over de bewoners en de zorg. Dat varieert van verslagen over hoe de dag is gegaan tot medische informatie en officiële documenten. Dat is belangrijk om meerdere redenen. Zo hebben we als begeleiders met elkaar een beter beeld van een bewoner. Een collega die op vakantie is geweest, weet bovendien zo ook hoe het gaat. En tot slot zijn de rapportages ook waardevol voor bijvoorbeeld artsen, fysiotherapeuten en ergotherapeuten.

Dat systeem voor rapportages is onderdeel van ons intranet, het centrale systeem van waaruit wij werken. Zo’n centraal systeem is heel prettig, omdat je daar gemakkelijk alle informatie kunt vinden die je nodig hebt. Denk aan informatie over de collectieve arbeidsovereenkomst, handleidingen en handige apps. Je vindt er bijvoorbeeld ook de app ‘Stel je vraag digitaal’. Via die app kun je heel gemakkelijk een vraag stellen. Je hoeft bijvoorbeeld niet eerst een telefoonnummer op te zoeken en krijgt binnen een dag antwoord.

Zijn er nog andere voorbeelden van hoe jullie data verzamelen?
De meeste gegevens zijn gegevens die wij vastleggen. Het is informatie die we verzamelen door te kijken naar hoe het gaat met bewoners, door gesprekken met anderen te voeren en door foto’s en video’s te maken met onze werktelefoon. Dat doen we voor onszelf, maar ook voor bijvoorbeeld familie van de bewoners. Als familie er is en aan ons iets vraagt, is het fijn dat we snel informatie kunnen opzoeken in ons systeem.

Naast het intranet werken we ook wel met andere systemen, zoals epilepsiemelders en piepers om alarm te slaan. Ook belangrijke systemen, maar die systemen slaan geen gegevens voor ons op.

Waarom vinden jullie het belangrijk gegevens bij te houden?
Als we geen gegevens zouden bijhouden, zou de zorg niet van de kwaliteit zijn zoals die nu is. Dan weet niet iedereen hoe het met de bewoners gaat. Een arts of fysiotherapeut houdt zelf ook een dossier bij, maar ook onze informatie is heel belangrijk voor een goede behandeling. Een groot voordeel van digitale data is dat je informatie gemakkelijk kunt terugvinden. Je hoeft niet door een boek te bladeren, maar typt een trefwoord in en vindt zo snel wat je zoekt.

Zijn er ook nog verbeteringen mogelijk, denk je?
Ja, ik zie zeker nog wel mogelijkheden voor verbetering. Voor ons werk is het bijvoorbeeld prettig als we in een rapportage gemakkelijk een foto kunnen toevoegen. Nu kunnen we in de rapportage alleen een verwijzing opnemen naar het fotobestand. En bij een epilepsiemelder zou het bijvoorbeeld handig zijn als het apparaat automatisch voor ons vastlegt waar en wanneer de melder is afgegaan.

En in het algemeen, waarom zijn data volgens jou belangrijk voor de hele gehandicaptenzorg?
Momenteel hebben we in de gehandicaptenzorg overal een tekort aan personeel. Op veel woongroepen werken invalkrachten die de bewoners niet goed kennen. De mogelijkheid om informatie op te zoeken is voor hen heel belangrijk om goed hun werk te kunnen doen. Data zijn hier echt van belang, om te weten hoe het met bewoners gaat.

Dat tekort aan personeel is een probleem waarover je veel hoort. Wat doet dat met jou?
Ik vind dat tekort heel jammer, vooral voor de bewoners. Ik snap dat werken in de gehandicaptenzorg niet voor iedereen is weggelegd. Je moet er echt hart voor hebben en overweg kunnen met stressvolle situaties. Maar ook met kleine dingen kun je al helpen, zoals een ontbijt maken of gewoon even langsgaan bij een bewoner. Door het tekort aan personeel kunnen we niet meer de zorg leveren die we gewend waren. Begeleiders hebben soms maar weinig tijd voor bijvoorbeeld het wassen van de bewoners.

Zou het werken met data kunnen helpen om het probleem kleiner te maken?
Misschien helpt het om te laten zien wat werken in de gezondheidszorg echt inhoudt. Vaak zie, lees of hoor je alleen de leuke dingen. Dan start iemand als begeleider en stopt vervolgens na een maand, omdat het werk helemaal niet is wat hij of zij ervan verwachtte. Als je ook de moeilijke onderdelen van het werk laat zien, laat je zien dat het werk veel uitdagingen met zich meebrengt. Het gaat niet alleen om billen wassen, maar om veel meer dan dat. Als je laat zien dat het uitdagend werk is, willen misschien juist wel meer mensen dit werk doen.

Waarom is het volgens jou belangrijk om aandacht te besteden aan het werken met data?
Ten eerste omdat het in de gehandicaptenzorg heel veel gaat om data, om wat wij hier zien en welke conclusies we daaruit trekken. Ten tweede, omdat die aandacht misschien ook mensen op ideeën kan brengen voor verbetering. Denk bijvoorbeeld aan het automatisch opslaan van meldingen, wanneer het alarm afgaat. Als een alarm-melder die gegevens al voor ons opslaat, scheelt dat tijd. Misschien zien anderen ook nog meer mogelijkheden dan wij. Het is natuurlijk mooi als het werken met data nog gemakkelijker wordt.

Je vindt dus dat jullie al veel doen met data, maar denkt ook dat er nog veel meer mogelijk is?
Ja, ik denk dat we het werken met data bijvoorbeeld nog eenvoudiger kunnen maken. We zijn soms best lang bezig met rapportages invullen. Dat is lastig, omdat we door de tekorten aan personeel veel moeten doen in een korte tijd. Daardoor zijn we soms nog aan het werk in onze vrije tijd. Dat is natuurlijk niet de bedoeling. Je hebt die vrije tijd nodig om uit te rusten en weer frisse energie op te doen. Het is daarom fijn als werken met data eenvoudiger wordt, zodat we minder tijd kwijt zijn. Uiteraard is het dan wel ook belangrijk dat alle gegevens goed worden opgeslagen en duidelijk zijn.

Interview door: Wessel Sambros (Sambros Media)
Tekstverwerking: Hanneke van Vliet (Het Nederlands Tekstbureau

Dit bericht is gepubliceerd op 6 juni 2024.

*Daniëlle is op moment van plaatsing van dit interview niet meer werkzaam bij Ipse de Bruggen.