‘We kregen te zien hoe het echt werkt, heel gaaf’

Kunstmatige intelligentie, ofwel AI, inzetten bij je zorgorganisatie, hoe doe je dat? Gehandicaptenzorgorganisatie Gemiva wil deze computertechniek inzetten en vroeg cliënten Bart en Mylène daarover mee te denken. Dat doen ze graag. Enthousiast vertellen zij over het meedenken en hun ideeën.

‘Al als kind was ik veel bezig met computers, ik weet er veel van af’, zegt Mylène. Ze gebruikt zelf al regelmatig ChatGPT, een vorm van kunstmatige intelligentie. ‘Als de printer een foutmelding geeft, zoek ik met ChatGPT op wat ik moet doen.’ Dat is het mooie van AI: de computer helpt mensen heel snel bij vragen of taken. De computer heeft veel geleerd van gegevens en kan daardoor voorspellen wat iemand nodig heeft.

Ook Bart heeft veel interesse in techniek. Voor de zorg ziet hij bijvoorbeeld mogelijkheden om AI te gebruiken voor uitluisterapparatuur. Deze apparatuur helpt medewerkers in de nachtzorg in de gaten te houden hoe het met cliënten gaat. Ze leggen geluiden, en soms ook bewegingen, van cliënten vast en waarschuwen medewerkers als cliënten hulp nodig hebben, bijvoorbeeld omdat ze angstig zijn. ‘Ik denk dat je dat uitluisteren met hulp van kunstmatige intelligentie nog beter kan doen’, zegt hij.

Grote vellen plakpapiertjes
Om de mogelijkheden van kunstmatige intelligentie te onderzoeken, kwam Lawand Haider bij Gemiva helpen. Lawand is expert in medische technologie. Hij vroeg Bart en Mylène en enkele zorg- en ICT-medewerkers om in een bijeenkomst mee te denken. Ze spraken over de gegevens en dossiers die ze bij de zorg gebruiken. Op grote vellen met plakpapiertjes mocht iedereen ideeën opschrijven. Wat is voor medewerkers en cliënten belangrijke informatie? Kunnen zij die informatie makkelijk vinden? Zijn er dingen die beter kunnen? En als er dingen nu lastig gaan, hoe zou je dat dan kunnen oplossen?

Ze spraken lang over de nachtzorg. Medewerkers van de nachtzorg zijn veel tijd kwijt aan het zoeken naar gegevens over cliënten. De gegevens staan vaak in meerdere computersystemen. Dat maakt het lastig snel de gegevens te vinden die ze nodig hebben. Bart en Mylène maakten duidelijk dat goede informatie in Caren ook belangrijk is. Caren is de naam van een digitaal dossier specifiek gericht op informatie voor cliënten en hun naasten.

Voordelen maar ook risico’s
In een tweede bijeenkomst liet onderzoeker Lawand een testmodel zien. Hij toonde hoe kunstmatige intelligentie de nachtzorgmedewerkers kan helpen snel gewenste informatie te vinden. Mylène, Bart en alle andere deelnemers kregen te zien hoe de techniek echt werkt. ‘Heel gaaf was dat’, zegt Mylène. ‘De techniek zorgt dat je in één duidelijk overzicht alle belangrijke informatie in beeld krijgt, dat kan natuurlijk wel heel makkelijk zijn voor medewerkers en ze helpen om goede zorg te verlenen.’

Ze kwamen daarna nog een keer bij elkaar om over ethiek te praten: vanuit welke waarden wil Gemiva de techniek van kunstmatige intelligentie inzetten, wat moet de organisatie wel en niet willen? Kunstmatige intelligentie kan de medewerkers helpen om goed zorg te verlenen, maar er zijn ook risico’s, zoals het verstoren van de privacy van cliënten. ‘Een camera boven mijn bed zou ik ongemakkelijk vinden’, geeft Mylène als voorbeeld. ‘Je moet daarom altijd controleren bij cliënten of hun naasten of ze toestemming geven’, vult Bart aan.

Welke behoeften cliënten hebben, hangt ook af van de ernst van hun beperking, vertelt Mylène. ‘Als er iets is, kan ik even naar iemand toelopen, maar dat kan niet iedereen.’ ‘Het is belangrijk hoe medewerkers met de techniek omgaan’, vervolgt ze. Dossiers kun je tegenwoordig overal inkijken, ook via je telefoon. Ze wijst op het gevaar daarvan. ‘Als je medische gegevens opzoekt, doe dat dan niet thuis aan de keukentafel in het zicht van anderen.’

Nog veel te bespreken
De bijeenkomst over ethiek geeft veel stof tot nadenken. Ze spreken niet alleen over mogelijke verstoring van de privacy, maar ook over andere risico’s. De techniek kan bijvoorbeeld ook fouten maken. Voer je een vraag in, dan kun je niet altijd erop vertrouwen dat het antwoord klopt. Zorgverleners moeten goed zelf blijven nadenken of de informatie klopt met het beeld dat ze zelf van de cliënt hebben. ‘Je moet eigenlijk zorgen voor een koppeling met het persoonsbeeld’, zegt Bart. Die beknopte beschrijving over de cliënt in het cliëntendossier kan helpen de betrouwbaarheid van antwoorden beter in te schatten.

De tijd gaat erg snel voorbij bij die derde bijeenkomst. Nog niet alle onderwerpen zijn besproken, dus zal er nog een vervolg komen. Ondertussen gaat het ontwikkelen van de toepassing al door. De volgende stap is het testen van de techniek met echte zorgrapportages. De deelnemers die hebben meegedacht in de bijeenkomsten worden op de hoogte gehouden over de resultaten daarvan. Het is fijn om zo betrokken te zijn, vindt Bart. Het lijkt hem mooi als er ook een bijeenkomst komt om nog meer mensen over het project te informeren. Wouter, projectleider Digitale Zorg schrijft de tip direct op. Ook nu wordt het weer duidelijk: de goede samenwerking tussen zorgprofessionals, ICT-deskundigen en cliënten levert Gemiva veel waardevolle adviezen en inzichten op.





Interview en tekst: Hanneke van Vliet (Het Nederlands Tekstbureau)

Dit bericht is gepubliceerd op 25 november 2025.